28 Ιουλίου 2026
Η δημοκρατία στις μέρες μας είναι κάτι πολύ παραπάνω από ένα πολίτευμα, δηλαδή ένας τρόπος οργάνωσης και διοίκησης μιας κοινωνίας. Είναι ένα αξιακό σύστημα, που όλοι παλεύουν για αυτό, χωρίς όμως να το δέχονται όπως είναι. Για αρχή πρέπει να δούμε σε ποια θεμέλια βασίζεται.
Αρχικά έχουμε την αρχή της πλειοψηφίας, εξού και το όνομα δημοκρατία. Η διαδικασία της ψηφοφορίας είναι επίσης άλλο ένα θεμέλιο που δείχνει την τάση που έχει η πλειοψηφία των πολιτών· αυτό βέβαια είναι επικίνδυνο όταν μιλάμε για ψηφοφόρους που υποστηρίζουν κάποιον για ατομικό και όχι συλλογικόσυμφέρον, αυτό που λέμε κομματικούς στρατούς.
Μια τέτοια πλειοψηφία δεν δείχνει τις πραγματικές ανάγκες που έχει μια κοινωνία, αλλά τις πολλαπλές επιθυμίες μιας μερίδας του συνόλου.
Τρίτο και πιο βασικό από όλα τα άλλα είναι η ευθύνη του πολίτη και η υπακοή στον νόμο· εδώ μπαίνουμε στο άλλο πρόσωπο και γιατί είναι σύστημα αξιών και όχιμόνο πολίτευμα. Όταν το άτομο με τις πράξεις του βλάπτει ή θέτει σε κίνδυνο πρέπει να απομακρύνεται. Αυτή η αρχή δεν πρέπει να εφαρμόζεται μόνο εκείνους που έχουν διαπράξει κάτι παράνομο, αλλά και σε όσους έχουν θέσεις ευθύνης, που βρίσκονται σε διοικητικές θέσεις στους δημόσιους φορείς.
Εδώ είναι η μεγάλη διαφορά με άλλα συστήματα: ο νόμος που είναι πάνω από όλους και όλοι υπαγόμαστε σε αυτόν χωρίς διακρίσεις. Αυτό είναι το σύστημα αξιών, μια αρχή που δεν είναι άνθρωπος και βρίσκεται πάνω από τους πολίτες.
Για αυτό θα έπρεπε να παλεύει ο πολίτης, για μια κοινωνία δομημένη και θεμελιωμένη πάνω στον νόμο. Όχι να βρίσκει τα παραθυράκια που τον βολεύουν για να επωφεληθεί ατομικά.
Στην παρούσα φάση, όσον αφορά τα της Ελλάδας, δεν έχουμε κάποιο δόγμα, και ναι, η δημοκρατία χρειάζεται ένα συνεχές όραμα. Από μόνη της, το να παραμείνει ως πολίτευμα σε ένα κράτος θα μπορούσε να είναι, αλλά δημιουργεί στάσιμες καταστάσεις, που με τη σειρά τους φέρνουν την κάθοδο, αφού δεν υπάρχει εξέλιξη. Το όραμα που χρειάζεται αυτή τη στιγμή είναι να δημιουργήσει ένα τέτοιο θεσμικό πλαίσιο, ξεκάθαρο πρώτα από όλα, το οποίο δεν θα μεταβάλλεται κατά το δοκούν.
Ενώ το επόμενο βήμα είναι να μεταλαμπαδεύσει αυτή την αξία στις επόμενες γενιές.
Αξίζει εδώ να φερθούμε ότι δεν υπάρχει μία μορφή δημοκρατίας. Προφανώςυπάρχει αντιπροσωπευτική, υπάρχει κοινοβουλευτική, υπάρχει προεδρευόμενη υπάρχει προεδρική.
Σε σύγκριση με τα άλλα πολιτεύματα που έχουν περάσει ανά τους αιώνες. Όπως η Βασιλεία, η ολιγαρχία, η δικτατορία. Η δημοκρατία υπερισχύει, διότι στο κέντρο της δεν βρίσκεται ένας άνθρωπος ή μια ομάδα, που αλλάζει τον περίγυρο για να τον προσαρμόσει στα μέτρα του. Αλλά στο κέντρο είναι μια σταθερά ουσία, ο νόμος, που μεταβάλλεται μαζί με τον περίγυρο που είναι οι πολίτες και οι 2 προσαρμόζονται. Ο ένας με τον άλλον μια ειρηνική συνύπαρξη.
Στα σύγχρονα συστήματα βέβαια έχουμε εντάξει και αντιπροσώπους, Οι οποίοι ανά ένα χρονικό διάστημα μεταβάλλονται Για να βοηθήσουν αυτήν την προσαρμογή νομού και πολιτείας.
Σε ποιο άλλο πολίτευμα, πολίτης ο οποίος κατέχει θέση εξουσίας. Την παραχωρεί αυτοθέλητα και περνάει από μια διαδικασία κρίσης, πού είναι οι εκλογές, για το αν ξανά είναι ικανός για αυτή την θέση ή κάποια άλλη;
Αυτή τη θέση μπορεί να τη διεκδικήσει σχεδόν ο οποιοσδήποτε πολίτης.
Αυτό το οποίο όμως εξετάζουμε σε αυτό το κείμενο είναι το άλλο της πρόσωπο ως σύστημα αξιών. Με την βάση που πρέπει να έχει σαν πολίτευμα στο τώρα και το μέλλον, είναι κατά μία έννοια ανώτερο από όλα αλλά πολιτεύματα για το λόγο ότι δεν προσαρμόζεται σε τυχαίες στιγμές προκειμένου να βουλευτούνε λίγα άτομα.
Αλλά η όποια αλλαγή και προσαρμογή γίνεται, πρέπει έχει στόχο το κοινωνικό και συλλογικό όφελος. Επειδή ακριβώς μιλάμε πλέον για κάτι ακόμα ανώτερο από ένα πολίτευμα δίπλα στο νόμο πρέπει να είναι οι απαραίτητη παιδεία όχι απλά η εκπαίδευση. Η συλλογή και αποστήθιση γενικών γνώσεων χωρίς να δίνεται μία ουσιαστική αξιοποίηση τους κάνει σκέτη πληροφορία.
Αυτό γίνεται στην εκπαίδευση στην παιδεία από την άλλη υπάρχει μία γαλούχηση η οποία δημιουργεί τους αυριανούς πολίτες. Με τη σειρά τους θα αναστοχαστούνε πάνω στην κοινωνία τους και θα προσπαθήσουν να την βελτιώσουν. Η παιδεία προσφέρει το μεγαλύτερο γνωστικό αγαθό, την αυτοκριτική. Μια κοινωνία που δεν κάνει αυτοκριτική είναι μια κοινωνία που δεν μαθαίνει από τα λάθη της.
Πρέπει να αναλογιστούμε ποιους πολίτες και ποια πολιτεία έχουμε και πώς θέλουμε να είναι στο μέλλον. Η αυτοκριτική είναι το πρώτο βήμα για τη βελτίωση, σαν κοινωνία και σαν άτομα. Πολλές μικρές αλλαγές φέρνουν τη μία μεγάλη αλλαγή που ζητά η κοινωνία· το θέμα είναι αν είμαστε σε θέση να πράξουμε προς αυτή την κατεύθυνση ή έστω να τη δεχτούμε.
Μια σταθερή και συμπαγής κοινωνία προϋποθέτει ότι ο πολίτης είναι στο επίπεδο να αντιληφθεί τον νόμο, άρα το σύνολο γύρω του. Ο νόμος είναι το αντικείμενο μέτρο σύγκρισης σε κάθε κοινωνία. Όλοι όσοι πάλεψαν, παλεύουν και θα παλέψουν στο μέλλον για μια καλύτερη κοινωνία, άλλαξαν και τον νόμο, ως μέσοή καλύτερα ως μέτρο. Ένας παιδευμένος πολίτης, κατανοεί τον νόμο, είσαι σε θέση να ασκήσει κριτική και με τις πράξεις του να τον αλλάξει.
Ο ενεργός πολίτης σημαίνει και ζωντανή κοινωνία. Εξεταζόταν την αλληλεπίδραση του ατόμου με το σύνολο, πρέπει να κοιτάμε το πώς αυτοί οι δύο θα βρίσκονται σε αρμονική συνύπαρξη και θα εξελίσσονται. Αυτό προκύπτει μόνο όταν θα υπερασπιστούμε τον νόμο ενεργά και όχι παθητικά ή λεκτικά.
Ο συνδυασμός της παιδείας με την αξία του νόμου, δημιουργεί τον ενεργό πολιτική, που με την σειρά του δημιουργεί τον πολιτική με συνείδηση, από το άτομο μετά περνάμε στο σύνολο. Ένα σύνολο με συνείδηση, είναι ένα σύνολο με κοινές αξίες.
Σπυρίδων Αθανάσιος Ματαράγκας
Προσθήκη του gkordis.com ως προτεινόμενη πηγή στην Google
ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ ΚΑΝΑΛΙ ΜΑΣ ΣΤΟ You Tube
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΧΟΛΙΩΝ
